BÀN CHÂN BẸT: NGUYÊN NHÂN, TÁC HẠI VÀ CÁCH KHẮC PHỤC HIỆU QUẢ

Bàn chân bẹt là tình trạng vòm dọc phía trong bàn chân thấp hoặc không rõ, khiến lòng bàn chân tiếp xúc với mặt đất nhiều hơn khi đứng. Đây là đặc điểm khá phổ biến ở trẻ nhỏ và có thể gặp ở người trưởng thành. Không phải trường hợp nào cũng gây bệnh hoặc cần điều trị, nhưng khi bàn chân bẹt đi kèm đau nhức, mỏi chân, biến đổi dáng đi hoặc ảnh hưởng đến vận động, việc đánh giá sớm sẽ giúp xác định nguyên nhân và hướng xử lý phù hợp.

Bàn chân bẹt là gì?

Vòm bàn chân được hình thành nhờ sự phối hợp của xương, dây chằng, gân và các nhóm cơ. Cấu trúc này giúp bàn chân thích nghi với mặt đất, phân bố trọng lượng cơ thể và hỗ trợ hấp thụ lực trong quá trình đi đứng, chạy nhảy.

Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, lòng bàn chân thường trông phẳng do vòm chân chưa phát triển hoàn chỉnh và còn có lớp mô mỡ dưới gan bàn chân. Khi trẻ lớn lên, vòm chân có thể dần rõ hơn. Vì vậy, chỉ nhìn thấy lòng bàn chân phẳng ở trẻ nhỏ chưa đủ để khẳng định trẻ mắc bàn chân bẹt bệnh lý.

Bàn chân bẹt có thể là dạng mềm, trong đó vòm chân xuất hiện khi không chịu trọng lượng nhưng biến mất khi đứng. Một số trường hợp có vòm chân cứng hoặc liên quan đến bất thường về xương, khớp, gân và dây chằng, cần được thăm khám để xác định nguyên nhân.

Dấu hiệu nhận biết bàn chân bẹt

Một trong những biểu hiện dễ nhận thấy là phần lõm phía trong bàn chân không rõ khi trẻ đứng. Gót chân có thể nghiêng ra ngoài, bàn chân đổ vào trong hoặc giày dép bị mòn không đều. Khi đi lại, trẻ có thể có dáng đi kém ổn định hoặc nhanh mỏi hơn so với bình thường.

Ở trẻ lớn và người trưởng thành, bàn chân bẹt có triệu chứng có thể gây đau ở lòng bàn chân, gót chân, cổ chân hoặc cẳng chân, đặc biệt sau khi đứng hoặc vận động trong thời gian dài. Một số trường hợp còn xuất hiện đau ở đầu gối hoặc vùng hông do sự thay đổi trong cơ chế chịu lực của chi dưới.

Cha mẹ có thể tham khảo phương pháp in dấu chân bằng cách làm ướt lòng bàn chân rồi cho trẻ đứng lên một tờ giấy. Dấu chân phủ gần như toàn bộ bề mặt có thể gợi ý vòm chân thấp. Tuy nhiên, đây chỉ là cách kiểm tra sơ bộ và không thể thay thế đánh giá chuyên môn.

Nguyên nhân gây bàn chân bẹt

Bàn chân bẹt có thể xuất phát từ đặc điểm phát triển tự nhiên hoặc nhiều yếu tố khác nhau. Ở trẻ em, vòm chân có thể hình thành chậm hoặc thấp do đặc điểm cấu trúc xương, dây chằng và cơ. Yếu tố gia đình cũng có thể liên quan đến hình thái bàn chân.

Một số trường hợp hình thành bàn chân bẹt do dây chằng lỏng lẻo, bất thường về khớp hoặc các vấn đề ảnh hưởng đến cơ và gân. Ở người trưởng thành, chấn thương, thoái hóa, tăng cân hoặc tình trạng chịu tải kéo dài cũng có thể khiến vòm bàn chân suy giảm.

Việc mang giày dép không phù hợp có thể gây khó chịu hoặc làm thay đổi cách bàn chân chịu lực, nhưng không nên xem đây là nguyên nhân duy nhất của bàn chân bẹt. Đặc điểm bàn chân của mỗi người cần được đánh giá riêng biệt.

Tác hại có thể gặp khi bàn chân bẹt gây triệu chứng

Bàn chân bẹt không triệu chứng thường không nhất thiết dẫn đến biến chứng. Ngược lại, khi vòm chân thấp gây thay đổi cơ học vận động, cơ thể có thể phải điều chỉnh tư thế để duy trì thăng bằng. Điều này có thể làm tăng áp lực lên bàn chân, cổ chân, đầu gối hoặc khớp háng.

Trẻ có thể gặp tình trạng đau, mỏi chân, hạn chế một số hoạt động thể chất hoặc khó chịu khi chạy nhảy. Ở người trưởng thành, các vấn đề về gân, khớp và mô mềm quanh bàn chân cũng có thể xuất hiện nếu tình trạng gây quá tải kéo dài.

Cách khắc phục bàn chân bẹt

Việc điều trị phụ thuộc vào độ tuổi, nguyên nhân, mức độ biến dạng và triệu chứng. Với trẻ không đau và vẫn vận động bình thường, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi thay vì can thiệp ngay.

Các bài tập tăng cường cơ bàn chân, cơ cẳng chân và cải thiện khả năng kiểm soát tư thế có thể được sử dụng trong một số trường hợp. Bài tập kéo giãn cơ bắp chân cũng thường được áp dụng nhằm duy trì độ linh hoạt của cổ chân. Có thể thực hiện bằng cách đứng đối diện tường, một chân đưa ra sau, giữ gót chân chạm sàn và từ từ nghiêng người về phía trước. Mỗi lần giữ khoảng 15–30 giây, thực hiện vài lần tùy khả năng.

Sử dụng dụng cụ chỉnh hình khi cần thiết

Dụng cụ chỉnh hình bàn chân có thể được cân nhắc khi trẻ hoặc người lớn bị bàn chân bẹt kèm đau, mỏi hoặc rối loạn cơ học khi vận động. Sản phẩm phù hợp có thể hỗ trợ vòm chân và phân bố lại áp lực khi đứng, đi lại.

Tuy nhiên, không nên tự ý lựa chọn dụng cụ chỉ dựa trên hình dáng dấu chân. Trường hợp có đau kéo dài, dáng đi bất thường, hạn chế vận động hoặc biến dạng rõ nên được bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp, chỉnh hình hoặc phục hồi chức năng đánh giá để lựa chọn phương án phù hợp.

Ngoài ra, phụ huynh có thể tham khảo thêm dòng giày chỉnh hình bàn chân tại Xixa để tìm hiểu những sản phẩm phù hợp với nhu cầu của trẻ.

Các mẫu giày được chú trọng về độ êm ái, sự vừa vặn và tính thuận tiện trong quá trình sử dụng hằng ngày.

Tùy vào độ tuổi, đặc điểm bàn chân và thói quen vận động, bố mẹ có thể cân nhắc kiểu dáng thích hợp cho bé.

Việc sử dụng sản phẩm phù hợp sẽ giúp trẻ cảm thấy thoải mái hơn khi đi lại và vui chơi.

Thông tin chi tiết về các mẫu giày có thể được xem trực tiếp tại https://xixa.vn/.

Website cũng cung cấp đa dạng kiểu dáng, giúp việc tìm hiểu và so sánh trở nên dễ dàng hơn.

Nếu đang quan tâm đến các sản phẩm dành cho trẻ có bàn chân bẹt, XiXa là một nguồn thông tin mà bố mẹ có thể tham khảo thêm.

Từ đó, gia đình có thể chủ động cân nhắc sản phẩm phù hợp với nhu cầu và đặc điểm riêng của bé.